LEASİNG (FİNANSAL KİRALAMA) SÖZLEŞMELERİ

Genel olarak finansal kiralama kavramı

Leasing kelime anlamı olarak İngilizce kökenli olup, kiralamak-kiraya vermek anlamına gelmektedir. Finansal kiralama ise, yeni yatırımlar yapmak isteyen işletmelerin yatırımlarını, sermayesinden veya banka kredisi yolu ile karşılamak yerine, daha az likit kaynak kullanarak ve yatırım neticesinde oluşacak borçlarını uzun vadede ödeyebilme imkanı da sağlayan alternatif bir finansman tekniğidir.

Kanunda yapıla tanımda da belirtildiği üzere Finansal kiralama sözleşmeleri;

"kiralayanın, kiracının talebi ve seçimi üzerine üçüncü bir kişiden veya bizzat kiracıdan satın aldığı veya başka suretle temin ettiği veya daha önce mülkiyetine geçirmiş bulunduğu bir malın zilyetliğini, her türlü faydayı sağlamak üzere kira bedeli karşılığında, kiracıya bırakmasını öngören sözleşmedir." dir.

Finansal kiralama sözleşmeleri Borçlar Kanununda hüküm altına alınan kira sözleşmelerinden farklı, kendi tanımına ve özelliklerine sahip bir sözleşme türüdür.

Finansal Kiralama Sözleşmelerinin Özellikleri

Finansal kiralama sözleşmelerinde taraflar kiracı ve kiralayan olmakla birlikte, 6361 sayılı kanun gereğince kiralayan; katılım bankaları, kalkınma ve yatırım bankaları ile finansal kiralama şirketleridir. Bu sözleşmelere konu edilen mallar, taşınır ve taşınmaz mallar olmakla birlikte, yine 6361 sayılı kanun uyarınca bilgisayar yazılımlarının çoğaltılmış nüshaları da bu sözleşmelere konu olabilmektedir. Bu sözleşmelere konu mallar kiralanacak şeyin üçüncü kişiden temin edilmesi, kiralanacak şeyin kiracıdan satın alınması, kiralayanın mülkiyeti kendine ait bir şeyi kiralaması gibi çeşitli yöntemlerle sağlanabilir.

Finansal kiralama sözleşmesi iki tarafa da borç yükleyen bir sözleşme türüdür. Buna göre, kiracı finansal kiralama bedelini ödemek ile yükümlü iken, kiralayan ise malın zilyetliğini kiracıya bırakmak ile yükümlüdür. Sözleşme kapsamında kiracı malı sözleşmeye uygun olarak kullanıp, her türlü faydayı elde edebilir. Ayrıca malın sigortalı olması gerekmekle birlikte sigorta primleri de kiracı tarafından ödenmelidir. Ancak malı kimin sigortalatacağı sözleşme kapsamında düzenlenir. Ayrıca leasing sözleşmeleri kiracıya malı satın alma hakkı da vermektedir.

Finansal Kiralama Sözleşmelerinin Faydaları

Finansal kiralama sözleşmeleri, işletmelere sermayesini işletmesinin kurulmasına yönelik alanlar dışında başka alanlarda kullanma imkanı vermektedir. Ayrıca her işletmenin bankadan kredi çekme durumu olmayabilir. Dolayısıyla finansal kiralama, işletmelere alternatif bir çözüm de getirmektedir. Bir diğer yandan, finansal kiralama sözleşmelerinin kiracıya malı satın alma hakkı vermesine bağlı olarak kira dönemi sonunda kiracı malı piyasa fiyatının altında bir fiyatla alma imkanına da sahip olabilmektedir.

Finansal Kiralama Sözleşmelerinin Sona Ermesi

Finansal kiralama sözleşmeleri, aksi sözleşmede kararlaştırılmadıkça sözleşme süresinin bitiminde, kiracının kira borcunu tamamlaması ile, kiracının iflası, kiracının ölümü veya fiili ehliyetini kaybetmesi halinde veya kiracının kira bedelini ödememesi sonucu temerrüde düşmesinden kaynaklı olarak sonra ermektedir. Ancak finansal kiralama sözleşmesi istenildiği takdirde, sözleşmenin bitim tarihinden üç ay önce uzatılabilmektedir. 

Kiracının kira bedelini ödememesi üzerine temerrüde düşmesi halinde kiralayan, kiracıya otuz gün ve alım hakkı tanınmış ise altmış gün verecektir. Bu sürenin sonucunda da kira bedeli ödenmemiş ise kiralayan sözleşmeyi feshedebilmektedir. Buna ek olarak, kiracı eğer bir yıl içerisinde toplam üç kira bedelini veya arka arkaya iki kira bedelini ödememiş ise de, kiralayan sözleşmeyi ihtara gerek olmaksızın direkt feshedebilmektedir. 

Taraflardan birinin sözleşmeye aykırı davranması sonucu diğer tarafın sözleşmeye devam etmesinin beklenemeyeceği durumunda ise yine sözleşme feshedilebilmektedir.